Kleur- en interieuradvies

Deze pagina gaat over kleur in de ruimte, gezien vanuit wat er aan de muur komt. Niet over trends, want die veranderen, maar over de mechanismen die altijd gelden: hoe licht een kleur verandert, waarom een groot vlak donkerder oogt en welke glansgraad wat doet.

Oriëntatie en licht

Licht uit het noorden is constant, koel en blauwachtig. Kleuren met een blauwe of groene ondertoon worden er kouder van. Warme kleuren met een gele of rode ondertoon compenseren die koelte en werken in een noordkamer verrassend goed.

Licht uit het zuiden is warm en intens en verandert sterk over de dag. Koele kleuren houden daar goed stand; een warme kleur kan er in de middag geel uitslaan. Een oostkamer is 's ochtends warm en 's middags vlak, een westkamer precies andersom, met vaak een oranje inslag in de avond.

Voor een wand waar kunst komt, telt daarbij het volgende: hoe sterker het licht wisselt, hoe rustiger de wandkleur mag zijn. Een verzadigde kleur die drie keer per dag van karakter verandert, trekt de aandacht weg van het werk.

Waarom een groot vlak donkerder oogt

Op een groot vlak weerkaatst licht meerdere keren tussen aangrenzende muren, en bij elke weerkaatsing wordt een deel opnieuw door het pigment gefilterd. De kleur stapelt zich daardoor op: verzadigder en donkerder dan het staal deed vermoeden. Reken erop dat een kleur op de muur ongeveer twee stappen intenser oogt dan op een kaartje van tien bij tien centimeter.

De correctie is eenvoudig: kies bewust een tint lichter dan wat u op het staal mooi vond, zeker in een kleine of donkere ruimte. Wilt u precies de staalkleur, beoordeel die dan op een proefvlak van minimaal een halve vierkante meter en niet op het kaartje.

Test dat proefvlak op karton in plaats van direct op de muur, zodat u het kunt verplaatsen: bij het raam, tegen de achterwand, naast de vloer en naast het houtwerk. Beoordeel bij ochtendlicht, middaglicht en kunstlicht, en laat het minstens twee dagen staan.

Wandkleur onder kunst

Er is één regel die het meeste werk doet: laat de wand het contrast leveren dat het werk zelf niet heeft.

Een licht, luchtig werk op een lichte wand loopt weg. De oplossing is niet per se een donkere wand, maar contrast ergens in de keten: een gedempte wandkleur, een passe-partout met een randje kleur, of een donkerder lijst. Zie passe-partout en glas.

Een donker, vol werk op een donkere wand verdwijnt op dezelfde manier. Daar helpt een lichte lijst, of juist het weglaten van de lijst bij een doek dat zelf al een sterke rand heeft.

Een gedempte, iets grijzige wandkleur is voor kunst vrijwel altijd dankbaarder dan zuiver wit. Zuiver wit is namelijk zelden echt neutraal: het reflecteert alles wat eromheen ligt en het maakt de witten in een werk relatief grauw. Een wit met een spoor van warmte of grijs erin laat de witten in een werk juist oplichten.

Glansgraad

Dezelfde kleur in mat en in zijdeglans oogt verschillend. Mat absorbeert licht en maakt een kleur dieper en zachter; glans weerkaatst en maakt hem helderder maar vlakker. Bij donkere kleuren is dat verschil het grootst.

Voor een wand waar kunst komt te hangen, is mat vrijwel altijd de betere keuze, en niet alleen esthetisch. Een wand met glans weerkaatst de spot die op het werk gericht staat, waardoor er naast het werk een lichtvlek ontstaat die het oog steeds meetrekt. Diepmat neemt dat licht op en laat het werk het enige heldere punt zijn.

Op houtwerk ligt het omgekeerd: daar is enige glans functioneel omdat de laag daardoor dichter en beter afwasbaar is.

De volgorde

1. Kies eerst het werk, of stel op zijn minst vast wat er komt te hangen. Een wand is groter en dus dominanter, maar een kleur is achteraf eenvoudiger aan te passen dan een kunstwerk.
2. Bepaal wat het werk nodig heeft: meer of minder contrast met de omgeving.
3. Kies de wandkleur op een proefvlak, in de ruimte, over meerdere dagen.
4. Kies daarna pas het houtwerk en de accenten in de ruimte.
5. Bepaal ten slotte de verlichting, want die verandert de kleur opnieuw. Zie kunst verlichten.