Wanddecoratie: de wand als geheel

De vraag komt bijna altijd in dezelfde vorm: er is een grote lege wand, en wat moet daar nu op. Het antwoord begint niet met wat, maar met hoeveel. Zodra de maat vaststaat, wordt de rest een kwestie van kiezen binnen die maat.

Eén groot werk of een compositie

Beide werken, maar ze doen iets anders. Eén groot werk geeft rust en maakt een duidelijke uitspraak. Het vraagt wel om een werk dat die maat aankan: een vergroting van iets kleins houdt het op een grote wand zelden vol.

Een compositie van meerdere werken geeft ritme en is flexibeler. U kunt hem in de loop van de jaren uitbreiden en u bent niet afhankelijk van één aankoop. Het risico is rommeligheid, en dat risico beheerst u met een systeem: een gemeenschappelijke lijn of een raster, zoals beschreven op de pagina over ophangen.

Er is een derde weg die vaak wordt vergeten: één groot werk met een of twee kleine werken ernaast, waarbij het grote werk duidelijk de hoofdrol houdt. Dat combineert de rust van het eerste met de flexibiliteit van het tweede.

De maat bepalen

De ingevulde zone, dus het geheel van alle werken samen inclusief de ruimte ertussen, neemt ruwweg de helft tot twee derde van de wandbreedte in. Wat overblijft is geen restruimte maar de lucht die het geheel laat werken.

Hangt er een meubel onder, dan wint dat meubel als referentie: zestig tot vijfenzeventig procent van de meubelbreedte. Staat de wand vrij, bijvoorbeeld in een hal of langs een trap, dan is de wandbreedte de referentie.

Voor de hoogte geldt dat de ingevulde zone niet hoger hoort te reiken dan ongeveer tweehonderd centimeter, ook op een hoge wand. Wat daarboven hangt, wordt in het dagelijks gebruik niet meer bekeken. Bij een hoge wand vult u dus niet de hele hoogte, maar creëert u een blok op ooghoogte met bewust lege ruimte erboven.

De hoge wand in een ruime woning

In de Achterhoek is de gemiddelde woning ruim: in de gemeente Bronckhorst 162 vierkante meter woonoppervlakte, in Oude IJsselstreek 151 en in Montferland 145, tegenover 120 vierkante meter landelijk. Verbouwde boerderijen en woningen met een open kap komen er veel voor, en die brengen wanden mee van vier meter hoog of meer.

Op zo'n wand gaat de vuistregel over de hoogte extra zwaar wegen. De verleiding is groot om naar boven door te vullen omdat er ruimte is, maar het resultaat is dat het geheel visueel wegloopt en dat u er staand naar omhoog kijkt. Beter is één van deze twee: een blok op ooghoogte met veel lucht erboven, of één zeer groot werk dat de hoogte zelf aankan.

Bij een trapwand geldt een uitzondering. Daar loopt de kijkhoogte mee met de trap, en dan is een reeks werken die de traplijn volgt logischer dan een blok. Houd het hart van elk werk op ongeveer 145 centimeter boven de tredehoogte ter plaatse.

Materialen naast elkaar

Een wand hoeft niet alleen uit ingelijst werk te bestaan. Een doek zonder glas, een textielwerk, een spiegel, een object of een houten paneel geven variatie in oppervlak en reflectie. Twee regels houden dat bij elkaar.

De eerste is dat er één terugkerend element moet zijn. Dat kan een kleur zijn die in meerdere werken voorkomt, een gelijke lijstkleur, of een gemeenschappelijk formaat. Eén herhaling is genoeg om het geheel als bedoeld te laten lezen.

De tweede is dat glanzende en matte oppervlakken niet direct naast elkaar horen. Een werk achter glas naast een matte spiegel of een doek geeft een sprong in reflectie die het oog steeds terugtrekt. Zet ze uit elkaar of kies voor het glaswerk een ontspiegelde variant. Zie passe-partout en glas.

Wat u beter niet doet

• Alle wanden in een ruimte vullen. Eén sterke wand doet meer dan vier halfvolle.
• Werken op gelijke afstand langs de hele wand uitspreiden. Dat leest als behang, niet als compositie.
• Het formaat aanpassen aan wat u al heeft in plaats van aan de wand. Een te klein werk wordt niet groter door er een brede lijst omheen te zetten, al helpt dat wel iets.
• Boren voordat u een proefopstelling met papier heeft gemaakt.