Kunst kiezen: wat u koopt en waar u op let

Er is niets mis met een reproductie van twintig euro, zolang u weet dat het er een is. Wat misgaat, is een reproductie kopen in de veronderstelling dat het een originele zeefdruk is. Deze pagina legt de verschillen uit zoals ze op een prijskaartje of in een omschrijving staan.

De drie categorieën

Het unieke werk

Een schilderij, een tekening, een aquarel, een collage: er is er één van. De waarde zit in de hand van de maker en in het feit dat het uniek is. Dit is de categorie waarin de prijs het sterkst uiteenloopt, van tientallen tot duizenden euro's, en waar de naam van de maker het meeste gewicht heeft.

De originele grafiek

Ets, litho, houtsnede, zeefdruk: technieken waarbij de kunstenaar zelf een drukvorm maakt en waarbij elke afdruk uit die vorm een origineel is binnen een beperkte oplage. Een gesigneerde en genummerde grafiek is een origineel werk, geen kopie, en dat is precies waarom de nummering ertoe doet.

De reproductie

Een fotografische of digitale weergave van een bestaand werk, gedrukt in onbeperkte oplage. Poster, kunstdruk, canvasprint. Er is niets mis mee als decoratie, maar het is geen kunstwerk in de zin dat de maker eraan te pas is gekomen na het origineel.

De term die verwarring geeft is giclée. Dat is een drukkwaliteit, geen categorie: een giclée kan een gelimiteerde, door de kunstenaar geautoriseerde print zijn, maar ook een reproductie van een schilderij in onbeperkte oplage. De vraag is dus niet of het een giclée is, maar of er een oplage aan verbonden is en of de kunstenaar hem heeft gesigneerd.

Een oplage lezen

Onder een grafisch blad staat links vaak een breuk, in het midden de titel en rechts de signering. Die breuk is de oplage: 12/50 betekent het twaalfde blad van een oplage van vijftig. Het nummer zelf zegt niets over kwaliteit; alle bladen uit de oplage zijn gelijkwaardig.

Daarnaast komt u afkortingen tegen. E.A. of A.P. staat voor de proefdrukken buiten de oplage, meestal een klein aantal voor de kunstenaar zelf. H.C. betekent buiten de handel. P.P. is een drukkersproef. Deze bladen zijn niet minder waard en soms juist gezochter, maar ze horen wel expliciet als zodanig omschreven te worden.

Wat u wilt weten voor een aankoop: hoe groot is de oplage, is het blad gesigneerd door de kunstenaar zelf, en is de drukvorm na de oplage vernietigd of afgesloten. Dat laatste is de reden dat een beperkte oplage beperkt blijft.

Techniek en houdbaarheid

Niet elke techniek is even bestendig, en dat is relevant voordat u beslist waar iets komt te hangen.

• Olieverf op doek is verreweg het duurzaamst. Het verdraagt licht goed en heeft geen glas nodig.
• Acryl op doek is eveneens stabiel, maar de laag blijft iets zachter en trekt daardoor meer stof aan.
• Aquarel en gouache zijn lichtgevoelig. Ze horen achter uv-werend glas en niet in de zon.
• Pastel en houtskool zijn los pigment: geen acrylaat, geen contact met glas, en niet verplaatsen zonder ondersteuning.
• Foto's verschillen sterk. Een pigmentprint op archiefpapier houdt decennia stand; een gewone inkjetprint verbleekt in enkele jaren op een lichte plek.

Voor alle werken op papier geldt dat wisselende luchtvochtigheid schadelijker is dan licht. Een badkamer, een onverwarmde logeerkamer of een wand boven een radiator zijn daarom slechtere plekken dan een lichte woonkamerwand.

Kopen zonder spijt

1. Meet eerst de wand. Neem de maten mee. Bijna alle miskopen zijn maatfouten, geen smaakfouten.
2. Vraag naar de categorie. Uniek werk, grafiek uit een oplage, of reproductie. Een eerlijke verkoper zegt dat meteen.
3. Vraag naar de techniek en het papier. Dat bepaalt waar het mag hangen en wat de inlijsting moet doen.
4. Bekijk het bij daglicht. Galerieverlichting is gericht en flatteert; de wand thuis niet.
5. Neem de tijd. Een werk dat u na een week nog steeds voor u ziet, is een betere aankoop dan een impuls.

Twijfelt u over wat u precies aangeboden krijgt, of over hoe iets ingelijst moet worden om goed te blijven, dan kunt u die vraag voorleggen via het adviesformulier.